Emerce

Inhoud syndiceren
Online business, media & marketing
Bijgewerkt: 6 uren 18 min geleden

Het Jaar van AI: angst voor de zeepbel

ma, 12/29/2025 - 06:15

De hype rond AI piekte opnieuw in 2025, maar tegelijkertijd groeit de twijfel onder beleggers over de forse koersstijgingen van technologieaandelen die aan kunstmatige intelligentie zijn gekoppeld. Voorbeelden hiervan zijn de recente daling van de aandelen van Nvidia en de scherpe val van Oracle nadat het bedrijf bekendmaakte steeds meer geld uit te geven aan AI-projecten. Daarnaast verandert het sentiment rond een groep bedrijven die blootgesteld zijn aan OpenAI. 

Ook dit jaar zorgde AI voor scherpe koersstijgingen: Met name chipmaker Nvidia profiteerde afgelopen jaar van het AI-enthousiasme. In minder dan drie jaar is het aandeel tien keer zoveel waard geworden. De marktwaarde van het bedrijf is gestegen van ruim 400 miljard dollar naar 4000 miljard.

Niet alleen beleggers steken veel geld in de ontwikkeling van AI. Zo maakte Nvidia onlangs bekend 100 miljard dollar te steken in OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT.

Analisten van Goldman Sachs en Sequoia Capital waarschuwen nu al maandenlang voor een onhoudbare kloof tussen uitgaven en inkomsten. Jim Morrow, CEO van Callodine Capital Management, zegt in een interview: “We zijn in de fase van de cyclus waar het rubber de weg raakt. Het is goed verhaal geweest, maar we zien nu of de rendementen wel echt goed zullen zijn.”

De onzekerheid rondom AI heeft te maken met vragen als: hoe AI precies zal worden gebruikt in de praktijk, de enorme kosten die gepaard gaan met ontwikkeling en de vraag of consumenten uiteindelijk bereid zullen zijn te betalen voor de diensten waarop deze technologieën gebaseerd zijn.

Big tech pompt dit jaar een duizelingwekkende 400 miljard dollar in AI-infrastructuur. Veel bedrijven bouwen nu al capaciteit op met de hoop dat die in de toekomst winst zal opleveren, maar die winst is nog niet gerealiseerd. De investeringen worden vaak gefinancierd met grote schulden en eigen vermogen, wat risico’s kan verhogen als de groei vertraagt.

Ook wordt gewaarschuwd voor ‘AI’s self-investment spree’, waarbij techbedrijven voornamelijk in elkaar investeren. Voorbeeld: Microsoft investeert miljarden in OpenAI en CoreWeave. CoreWeave koopt met dat geld chips bij Nvidia. Nvidia investeert vervolgens weer in CoreWeave en andere AI-startups, die verplicht zijn om cloud-diensten af te nemen bij Microsoft en Google. Op deze wijze wordt eigenlijk ‘omzet gekocht’. Het geeft beleggers de illusie van explosieve groei (zie infographic).

Sommige bedrijven lijken beter gewapend tegen de hype: Microsoft leunt sterk op OpenAI, maar is niet volledig afhankelijk van AI-inkomsten, Amazon ondersteunt AI-gebruik voor klanten ongeacht welk model gebruikt wordt en Meta heeft grote open-source AI-modellen die het gratis aanbiedt.

Toch wordt steeds vaker verwezen naar de internetbubbel die in het nieuwe millennium uiteenspatte. Beleggers verloren het vertrouwen dat internet de wereld zo snel zou veranderen, met een financiële crisis als gevolg.

Het idee dat AI snel zal leiden tot meer productiviteit en grote kostenbesparingen is volgens Jelle Zuidema, universitair hoofddocent explainable AI aan de Universiteit van Amsterdam, zeer de vraag. Tegen de NOS zei hij: “Al die bedrijven die met miljarden dollars nu proberen AI verder te brengen, laten in hun pitches naar investeerders heel erg veel nuances weg. Ik denk daardoor: dat verhaal klopt niet. De zekerheid waarmee ze verkondigen dat de volgende generatie AI-systemen nog weer veel beter gaat zijn dan de huidige generatie, daar heb ik mijn twijfels over.”

De populariteit van AI heeft nog een negatief effect: er is enorm veel vraag naar DRAM en RAND geheugen. In september kostte een setje van 32GB DDR5-geheugen gemiddeld minder dan 100 euro, maar inmiddels is dat gestegen naar meer dan 300 euro. Ook SSD’s stijgen in prijs. Pc’s en laptops worden daarmee aanzienlijk duurder.

DNB signaleerde een dezer dagen dat Nederlandse pensioenfondsen, verzekeraars en beleggingsinstellingen meer dan 200 miljard euro in aandelen van techbedrijven, waarvan een belangrijk deel in Amerikaanse techreuzen. Dat is twee keer zoveel als in 2020. Deze grote blootstelling maakt ze kwetsbaar voor koersschommelingen, zeker nu er steeds vaker wordt gewaarschuwd voor de hoge waardering van techaandelen.

De zeven grootste Amerikaanse techbedrijven – Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, NVIDIA en Tesla – vertegenwoordigen een enorme beurswaarde: 24 procent van de waarde in de MSCI World Index, een wereldwijde aandelenindex, waar veel grote bedrijven in zijn opgenomen. De aandelen van deze ‘Magnificent Seven’ zijn ook bij Nederlandse financiële instellingen populair. In totaal beleggen zij bijna 95 miljard euro in deze zeven bedrijven. Er zijn volgens DNB grote zorgen over de groeiende financiële verwevenheid in het AI-ecosysteem, waardoor problemen bij het ene bedrijf, makkelijk kunnen overslaan op andere.

 

 

Grote Nederlandse bedrijven versnellen innovatie en investeringen in AI

wo, 12/24/2025 - 07:48

Nederlandse topbestuurders zetten in 2026 vol in op versnelling van AI-toepassingen, naast innovatie op cybersecurity en technologische doorontwikkeling van producten en diensten. Maar liefst 90 procent van de ondervraagden voert het tempo op. AI wordt beschouwd als kans én zorg: de financieringsbehoefte voor nieuwe investeringen is groot, de personeelsbehoefte verschuift en er wordt een sterke impact op processen en taken voorspeld. Dit en meer blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van ING onder bestuurders van grote Nederlandse (beursgenoteerde) bedrijven naar hun strategische prioriteiten.

De opkomst van AI heeft een steeds grotere impact op het bedrijfsleven. Het zorgt voor meer investeringen en het aantrekken van talent voor nieuw ontstane functies, terwijl andere functies vervallen. 62 procent van de bestuurders ziet nu al sterke impact op de bedrijfsprocessen en maar liefst 84 procent verwacht grote invloed op het verdienmodel de onderneming. Investeringen in AI hebben dan ook een hoge prioriteit: in IT-infrastructuur, zoals cloud en datacenters maar ook in operationele efficiëntie en data-analyse. Bijna driekwart van de managers denkt deze investeringen binnen twee jaar terug te verdienen. Komend jaar ligt de strategische focus vooral op drie punten: het financieren van AI-initiatieven (56%), het aantrekken van personeel voor nieuwe functies (48%) en het doen van overnames om technologische capaciteiten te versterken (39%).

Steeds meer topbestuurders verwachten dat AI functies gaat vervangen. Een kwart verwacht dat dit ‘zeker’ zal gebeuren, waar dat de afgelopen twee jaren 19% en 6% was. De gemiddelde verwachting is dat een kwart van de functies in huidige vorm verandert. Alle AI-typen hebben impact, met Machine Learning (voorspellende modellen) als belangrijkste, gevolgd door AI voor data-analyse en BI, daarna RPA (intelligente automatisering) en Generative AI (tekst, beeld, content). De meeste impact wordt binnen de IT-afdeling verwacht, gevolgd door R&D en sales.

Temu en PostNL versterken logistieke samenwerking

wo, 12/24/2025 - 07:45

Online marktplaats Temu en PostNL hebben een intentieverklaring getekend om de logistieke samenwerking te versterken.

Als onderdeel van de overeenkomst zal Temu verschillende bezorgopties aanbieden, waaronder out-of-home bezorging via het groeiende landelijke netwerk van pakketautomaten van PostNL en via verschillende retailpunten, waardoor de out-of-
home bezorgervaring voor consumenten wordt verbeterd.

PostNL zal logistieke oplossingen bieden voor het Local Seller Program van Temu, waardoor verkopers in Nederland en andere markten gemakkelijker hun pakketten met PostNL binnen Nederland en met Spring GDS binnen Europa kunnen verzenden, waarmee zij nieuwe klanten kunnen bereiken en hun bedrijfsactiviteiten kunnen laten groeien.

Temu is sinds 2023 actief op de Nederlandse markt en opende het platform vorig jaar voor lokale verkopers. Sindsdien biedt het bedrijven in Nederland en Europa een kosteneectief kanaal om nieuwe klanten te bereiken en hun activiteiten uit te breiden.

TV-markt krimpt na twee jaren van omzetgroei

wo, 12/24/2025 - 06:45

De Nederlandse TV-markt is in 2025 in een fase van krimp terechtgekomen, na twee jaren van omzetgroei die vooral het gevolg was van inflatiecorrigerende prijsverhogingen. De TV-omzet daalt dit jaar naar verwachting met 0,5 procent tot 1,75 miljard euro. Deze daling zet door tot en met 2029, met een samengestelde jaarlijkse krimp van 1,2 procent, uitkomend op 1,66 miljard. Dat blijkt uit recent onderzoek van Telecompaper.

In het derde kwartaal daalde de TV-omzet zelfs met 1,3 procent ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. De totale kwartaalomzet kwam uit op 436,3 miljoen euro. De krimp komt vooral door achterblijvende inkomsten uit TV-diensten bij VodafoneZiggo (-7,7 miljoen), KPN (-1,0 miljoen) en Canal+ (2,2 miljoen). Zij telden alle drie minder klanten dan een jaar eerder. Onder meer Odido en Delta Fiber zagen hun omzet over deze periode juist groeien, met respectievelijk 2,3 miljoen en 1,5 miljoen euro.

De belangrijkste oorzaak van de achterblijvende omzetcijfers is het afnemende aantal TV-klanten. Consumenten kiezen steeds vaker voor losse streamingsdiensten in plaats van aanvullende TV-pakketten. TV-aanbieders genereren weliswaar inkomsten door streamingapps via hun platforms aan te bieden, maar deze opbrengsten liggen lager dan bij traditionele TV-diensten.

Het aantal tv-aansluitingen neemt tot en met 2029 jaarlijks met gemiddeld 2,4 procent af. Voor 2025 blijft het aantal aansluitingen waarschijnlijk steken op 6,4 miljoen, 2,3 procent minder dan een jaar eerder. In 2028 zakt het aantal consumenten-TV-aansluitingen naar verwachting onder de 6 miljoen.

Ziggo was ook in het derde kwartaal de grootste TV-aanbieder naar abonnee-aantal. Het bedrijf heeft een marktaandeel van ruim 44 procent, ongeveer een procentpunt minder dan een jaar eerder. KPN is nummer 2 met een aandeel van ruim 34 procent, een half procentpunt meer dan een jaar eerder. Odido groeit naar een marktaandeel van ruim 7,5 procent. Onder de kleinere TV-aanbieders verloren Canal Digitaal en Online opvallend veel abonnees.

In 2025 voerden de meeste Nederlandse telecom- en kabelaanbieders in 2025 jaarlijkse prijsverhogingen door, veelal gebaseerd op de CBS-inflatie van 3,3 procent over 2024. Lokale aanbieder SKP verhoogde de tarieven zelfs tweemaal, in april en september.

Het Jaar van Crypto: Trump, AI delvers en een onverwachte crash

wo, 12/24/2025 - 06:36

Het Cryptojaar begon zonder meer optimistisch met het aantreden van Donald Trump, die tijdens zijn verkiezingscampagne al liet doorschemeren dat hij van de VS het cryptoland bij uitstek wilde maken en dat de Amerikaanse overheid onder zijn leiding zelfs een strategische voorraad digitale valuta zal aanleggen. Maar het jaar eindigde in mineur met de grootste cryptocrash sinds 2021.

Drie dagen voor zijn aantreden als president meldde Trump op X dat hij met zijn eigen digitale munt zou komen. Het logo van de munt bestond uit een afbeelding van Trump met zijn vuist in de lucht en de tekst ‘fight fight fight’. In de eerste minuten stond de koers nog rond de 10 euro, maar een dag later piekte de koers al boven de 70 euro. En omdat er in totaal 1 miljard exemplaren van de $TRUMP waren uitgezet, had de munt na één dag al een marktwaarde van ruim 70 miljard dollar. Ook werd de memocoine $Melania gelanceerd, naar de First Lady, maar die deed het aanzienlijk minder goed.

Het jaar begon, met andere woorden, met een feestje. Voorafgaand aan de inauguratie van Trump (november 2024–januari 2025) steeg Bitcoin al sterk, van rond de 69.000 dollar tot boven de magische grens van 100.000 dollar. Op de dag van Trumps inauguratie (20 januari 2025) bereikte BTC een nieuw record boven de 109.000 dollar.

In de maanden na inauguratie daalde BTC soms flink — bijvoorbeeld rond februari 2025 zakte de koers tot onder 90.000 dollar door macro-economische onzekerheid en bedreigingen rond importtarieven. Na deze dip herstelde Bitcoin zich weer richting hogere niveaus en bleef rond 100.000 of dollar iets daarboven gedurende een groot deel van het jaar. In oktober werd het volgende record gebroken van 126.000 dollar.

Tijdens deze euforie kondigden diverse bitcoinbedrijven ook nog eens een beursgang aan, waaronder handelsbeurs Kraken en Gemini van de Winklevoss broers.

En toen kwam de crash die niemand zag aankomen. Bitcoin daalde sterk toen beleggers risicovolle activa verkochten en richting veilige havens zoals cash en goud trokken, deels door economische onzekerheid en geopolitieke spanningen (het handelsconflict tussen de VS en China). Met name de ongekende stijging van goud trok veel beleggers aam.

Vanwege het doorbreken van belangrijke steunniveaus ontstonden automatische liquidaties van hefboom posities, wat de neerwaartse beweging nog eens versterkte. De Bitcoin schommelt nu al weken onder de 90.000 dollar.

De vooruitzichten zijn allesbehalve gunstig. Barclays waarschuwt dat het Cryptojaar 2026 flink kan tegenvallen. In een intern rapport, ingezien door CoinDesk, spreekt Barclays over een afkoelende cryptomarkt. Volgens de bank is het huidige momentum grotendeels verdwenen. De positieve effecten van de goedkeuring van Amerikaanse Bitcoin, ETF’s en de verkiezingswinst van Donald Trump zijn uitgewerkt. Zonder vergelijkbare impulsen blijft de activiteit op de markt naar verwachting laag. Voor crypto-platformen als Coinbase en Robinhood, die sterk leunen op transactiekosten, voorspelt Barclays moeilijke tijden.

De dalende koersen zijn vooral slecht nieuws voor bedrijven die Bitcoin en andere cryptomunten oppotten. Deze zogeheten digital asset treasury-bedrijven halen geld op door aandelen uit te geven of schulden aan te gaan om crypto te kopen voor hun balans. Dat leverde mooie winsten op, maar die lijken nu te verdampen. Aandelen van Strategy, het bekendste bitcoin-kopersbedrijf van Michael Saylor, daalden scherp, al weerhoudt Saylor dat er niet van om nog meer Bitcoin te kopen.

Volgens analist Adam McCarthy van Kaiko is de ommekeer ‘volledig voorspelbaar’; deze bedrijven opereren met sterke hefboomwerking: als Bitcoin 3 procent zakt, kunnen zij vier tot vijf keer dat verlies boeken. Paniekverkopen onder particuliere beleggers versterken de daling vaak nog verder.

Daarnaast zijn veel van deze bedrijven sterk afhankelijk van toegang tot de kapitaalmarkt, die opdroogt wanneer het sentiment omslaat. Veel van deze ondernemingen hebben van oudsher dunne fundamenten, zonder crypto-boost hebben ze weinig waarde.

De dalende koers heeft ook gevolgen voor de Bitcoin delvers, die toch al minder verdienen na de halvering van hun beloning. Wat ooit enorme installaties waren om Bitcoin te delven, wordt nu omgebouwd tot AI-megafabrieken die rekencapaciteit bieden voor trainings- en AI-taken.

In de afgelopen anderhalf jaar hebben minstens acht beursgenoteerde bitcoin-mijnbouwbedrijven – waaronder Bitfarms, Core Scientific, Riot, IREN, TeraWulf, CleanSpark, Bit Digital, MARA Holdings en Cipher Mining – aangekondigd dat ze deels of volledig willen omschakelen naar AI-activiteiten.

AI-bedrijven hebben enorme datacenters nodig die enorme hoeveelheden energie en rekencapaciteit kunnen leveren om grootschalige modellen te trainen. De bestaande bitcoin-infrastructuur – met krachtige stroomvoorziening en koeling – biedt daarvoor een sterke basis.

Intussen groeit de kritiek op de zelfverrijking van Trump. Een in november verschenen rapport, nota bene uit republikeinse hoek, kraakt het crypto-imperium van de familie Trump, die gevoed zou worden door eigenbelang en ‘corrupte buitenlandse invloeden’.

Trump en zijn familie zouden honderden miljoenen dollars hebben verdiend en hun vermogen met miljarden uitgebreid via een netwerk van cryptoprojecten die zijn gestart tijdens en na de verkiezingscampagne van 2024, zoals World Liberty Financial en de meme-cryptomunt $TRUMP. Avonturen die aanzienlijke investeringen van ‘buitenlandse entiteiten’ en rijke buitenlandse personen aangetrokken.

‘Donald Trump heeft het Oval Office veranderd in ’s werelds meest corrupte crypto-startup-operatie, waarmee hij en zijn familie in minder dan een jaar enorme persoonlijke fortuinen hebben verdiend. We weten nog niet precies waar al het geld vandaan komt, maar Amerika heeft nog nooit corruptie van deze omvang gezien in het Witte Huis.’

De Trump-administratie heeft daarnaast stappen gezet om federaal toezicht en handhavingsacties tegen meerdere grote cryptobedrijven stop te zetten of te beëindigen, vaak bedrijven die geïnvesteerd hebben of gedoneerd hebben aan Trump-bedrijven — waaronder Coinbase, Gemini, Robinhood en anderen. Trump zou verder gratie hebben verleend aan personen met een geschiedenis van crypto-fraude en sancties hebben teruggedraaid. Onder meer werd het National Cryptocurrency Enforcement Team van het Ministerie van Justitie opgeheven en zijn regels geschrapt die eerder waren ingevoerd om beleggers te beschermen. Ook werd de gehate SEC voorzitter Gary Gensler op een zijspoor gezet, die een stevig handhavingsbeleid voerde met rechtszaken of boetes.

Waar het wel goed mee gaat zijn de stablecoins, waarvan het gebruik sterk is gestegen. Deze aan de dollar of euro gekoppelde munten kennen een grote prijsstabiliteit waardoor ze geschikt zijn als ruilmiddel, zeker voor bedrijven en consumenten die geen koersrisico willen. Voor veel mensen buiten de VS functioneren stablecoins als een digitale dollarrekening, onder meer in Argentinië, Turkije en Nigeria.

De totale marktkapitalisatie van stablecoins steeg dit jaar naar ongeveer 250 tot 300 miljard dollar, een recordhoogte en een flinke groei ten opzichte van eerdere jaren. Stablecoins vormen een significant onderdeel van de cryptomarkt, met schattingen van rond 6 tot 7 procent van de totale cryptomarktwaarde. De dominante stablecoins (zoals USDT en USDC) vertegenwoordigen het grootste deel van deze waarde.

Negen Europese banken, waaronder ING, slaan dan ook de handen ineen om een aan de euro gekoppelde stablecoin te lanceren. Daarmee willen zij een Europees antwoord bieden op de dominantie van digitale dollars. DekaBank, CaixaBank, KBC, Raiffeisen Bank, SEB, Danske Bank, UniCredit en Banca Sella hebben een nieuw bedrijf opgericht, dat is gevestigd in Nederland en onder toezicht staat van De Nederlandsche Bank. De eerste uitgifte van de stablecoin staat gepland voor de tweede helft van 2026.